Polska postawiła przed sobą ambitne cele dotyczące wielkości energii produkowanej z odnawialnych źródeł energii. Oczywiście by te cele zrealizować należy wesprzeć i zachęcić inwestorów, którzy to przecież w końcowym rozrachunku będą odpowiedzialni za osiągnięcie tych celów. Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii niesie ze sobą wiele korzyści, jednak sam proces inwestycyjny napotyka na szereg barier a różnice w koszcie pozyskania 1MWh w porównaniu do konwencjonalnych źródeł są znaczne. W celu eliminacji tych barier wiele krajów wdraża odpowiednie instrumenty prawno-administracyjne i rozwiązania systemowe. Mechanizmy wsparcia skupiają się na trzech głównych aspektach związanych ze wsparciem rozwoju sektora energetyki odnawialnej: systemie finansowania, barierach administracyjnych, barierach sieciowych, a głównym ich celem jest zwiększenie udziału energii odnawialnej w bilansie energetycznym. Generalnie systemy wsparcia sektora energii odnawialnej oparte są na odpowiednim systemie płatności będącym elementem systemu finansowania i jest to najczęściej feed-in tariff. W Polsce jako w jednym z nielicznych krajów UE mechanizm wsparcia oparty jest na systemie zbywalnych świadectw pochodzenia energii, tzw. zielonych certyfikatów. 

Pożyczka z NFOŚiGW

 W Polsce jako w jednym z nielicznych krajów UE mechanizm wsparcia oparty jest na systemie zbywalnych świadectw pochodzenia energii, tzw. Zielonych certyfikatów. Mechanizm wsparcia OZE w Polsce w aspekcie finansowym, poza systemem płatności głównie obejmuje: pożyczki preferencyjne udzielane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, dotacje inwestycyjne UE, ulgi podatkowe. Tutaj chcemy wskazać i krótko scharakteryzować dodatkowe źródła wsparcia inwestycji w OZE finansowane ze środków krajowych głównie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dopiero co zakończył się (1 lutego 2010 r.) organizowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej drugi nabór wniosków o dofinansowanie realizacji przedsięwzięć w ramach Programu Priorytetowego „Program dla przedsięwzięć w zakresie OZE i obiektów wysokosprawnej kogeneracji”. Kolejne nabory odbędą się być może jeszcze w tym roku.Celem Programu jest dofinansowanie dużych inwestycji dotyczących: wytwarzania energii cieplnej przy użyciu biomasy (źródła rozproszone o mocy poniżej 20 MWt); wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu przy użyciu biomasy (źródła rozproszone o mocy poniżej 3 MWe); wytwarzania energii elektrycznej i/lub ciepła z wykorzystaniem biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu szczątek roślinnych i zwierzęcych; elektrowni wiatrowych o mocy poniżej 10 MWe; pozyskiwania energii z wód geotermalnych; elektrowni wodnych o mocy poniżej 5 MWe; wysokosprawnej kogeneracji bez użycia biomasy. Beneficjentami Programu mogą być podmioty:  osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Jeden Wnioskodawca, działając w imieniu własnym lub za pośrednictwem spółek zależnych, w których ma udziały przekraczające 50%, może złożyć do konkursu tylko jeden wniosek o dofinansowanie. 

Korzystne warunki

 Pomoc publiczna udzielana jest w formie pożyczki z preferencyjnym oprocentowaniem wraz z możliwością częściowego umorzenia pożyczki. Zasady oprocentowania i szczegóły umorzenia każdorazowo określane są w regulaminie konkursu i tak proponowane oprocentowanie w pierwszym naborze wynosiło 6% i było stałe w całym okresie kredytowania, a w naborze drugim zakończonym 1 lutego 2010 roku oprocentowanie było zmienne i wynosiło WIBOR 3M + 50 punktów bazowych. Z założenia warunki pożyczki proponowane przez NFOŚiGW powinny być bardziej korzystne od tych dostępnych aktualnie na rynku. Zgodnie z regulaminem ostatniego naboru: minimalna wartość projektu wynosiła 10 mln PLN netto, minimalna wartość pożyczki wynosiła 4 mln PLN, maksymalna wartość pożyczki wynosiła 50 mln PLN, oraz nie więcej niż 75% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Pożyczka udzielana jest przez NFOŚiGW maksymalnie na 15 lat od pierwszej wypłaty a okres karencji w spłacie rat kapitałowych liczony od daty wypłaty ostatniej transzy pożyczki nie może być dłuższy niż 18 miesięcy od daty zakończenia realizacji przedsięwzięcia.Ponadto istnieje możliwość częściowego umorzenia pożyczki udzielanej przez NFOŚiGW w ramach Programu dla przedsięwzięć w zakresie OZE i obiektów wysokosprawnej kogeneracji. Maksymalna wartość umorzenia wynosi do 50% kwoty pożyczki w zależności od rentowności przedsięwzięcia. Umorzone mogą być jedynie pożyczki udzielone na przedsięwzięcia o niskiej rentowności. Wyliczenie dopuszczalnej kwoty umorzenia pożyczki opiera się na metodzie zaktualizowanej wartości netto z uwzględnieniem wartości rezydualnej. Warunkiem koniecznym do umorzenia części pożyczki jest, aby wartość NPV była mniejsza od zera. Jeśli NPV będzie dodatnie, umorzenie nie będzie udzielane. Zakłada się, że umorzenie powinno pokryć ujemną wartość NPV. Warunki umorzenia określa się każdorazowo w uchwale Zarządu NFOŚiGW o przyznaniu pożyczki uwzględniając następujące warunki: umorzenie może nastąpić po potwierdzeniu osiągnięcia efektu ekologicznego, wnioskodawca osiągnął efekt rzeczowy i ekologiczny w terminie, wnioskodawca terminowo dokonuje spłat rat kapitałowych i odsetek w całym okresie kredytowania, pożyczkobiorca wywiązał się z obowiązku uiszczenia opłat i kar stanowiących przychody NFOŚiGW oraz z innych zobowiązań określonych w umowach zawartych z NFOŚiGW. W przypadku spełnienia przez Pożyczkobiorcę warunków umorzenia pożyczki, po złożeniu odpowiedniego wniosku, umorzenie zostanie dokonane poprzez proporcjonalne obniżenie pozostałych do spłaty rat kapitałowych. 

Kiedy wydajemy pieniądze 

Zakres kosztów kwalifikowanych może dotyczyć wyłącznie budowy lub modernizacji (przebudowy) OZE lub źródła wysokosprawnej kogeneracji wraz z podłączeniem do sieci przesyłowej energii cieplnej lub elektrycznej. Koszty kwalifikowane muszą być ponoszone na realizację przedsięwzięcia w okresie od 1 stycznia 2009 do 31 grudnia 2013 roku, za wyjątkiem kosztów przygotowania niezbędnych projektów i dokumentacji, które poniesione mogą być również przed 1 stycznia 2009 roku.W chwili obecnej system wsparcia OZE w Polsce obejmuje szereg elementów. Na efekty tego mechanizmu będziemy musieli poczekać jeszcze wiele lat. System płatności (zielone certyfikaty), nie jest gwarantem sukcesu. Aby myśleć w długim okresie o dynamicznym rozwoju sektora energetyki odnawialnej, należy budować mechanizm wsparcia i prowadzić kompleksową politykę w oparciu o wszystkie trzy aspekty, do których zaliczyć można: finansowanie, bariery prawne i sieciowe. Szeroki dostęp do takich instrumentów jak preferencyjne pożyczki z NFOŚiGW, czy bezpośrednie dotacje inwestycyjne z UE jest niezbędny, konieczny ale musi być elementem większej całości nazywanej systemem wsparcia sektora energetyki odnawialnej. 

Przemysław Kowalski

Partner Zarządzający PWB Sp. z o.o.